Erişilebilirlik artık “olsa iyi olur” değil: WCAG 2.2 ve Avrupa Erişilebilirlik Yasası

Erişilebilirlik deyince çoğu kişinin aklına önce görme engelli kullanıcılar gelir. Ama mesele çok daha geniş: güneş altında telefonuna bakan biri, kolu alçıda olduğu için yalnızca klavye kullanan biri, yaşı ilerlediği için küçük yazıları okumakta zorlanan biri. Erişilebilir bir site, aslında herkes için daha kullanışlı bir sitedir.

Son iki yılda konu bir de yasal zemine oturdu.

Avrupa Erişilebilirlik Yasası ne getirdi?

AB’nin 2019/882 sayılı Direktifi, yani Avrupa Erişilebilirlik Yasası (European Accessibility Act, EAA), 28 Haziran 2025’ten itibaren uygulanıyor. Yasa; e-ticaret siteleri ve uygulamaları, bankacılık hizmetleri, e-kitaplar, ulaşım hizmetleri ve bazı donanımlar gibi tüketiciye sunulan ürün ve hizmetlerin erişilebilir olmasını istiyor.

Bilinmesi gereken birkaç nokta:

• Yasa, şirketin nerede kurulu olduğuna değil, AB’deki tüketicilere hizmet verip vermediğine bakıyor. Türkiye’den Avrupa’ya satış yapan bir e-ticaret sitesi de kapsama girebilir.
• Mikro işletmeler, yani 10’dan az çalışanı olan ve yıllık cirosu ya da bilanço toplamı 2 milyon avroyu aşmayan işletmeler, hizmetler için bu yükümlülükten muaf.
• 28 Haziran 2025’ten önce sunulmaya başlanan mevcut hizmetlere 28 Haziran 2030’a kadar geçiş süresi tanınıyor.

WCAG 2.2’de ne değişti?

W3C, WCAG 2.2’yi 5 Ekim 2023’te yayımladı. Önceki sürümle geriye dönük uyumlu ve dokuz yeni başarı ölçütü ekliyor. Bir web projesinde en çok işimize yarayanlar şunlar:

• Odak gizlenmemeli (2.4.11). Klavyeyle gezinirken odaklanılan öğe, sabit bir üst bar ya da çerez bandı tarafından tamamen kapatılmamalı.
• Hedef boyutu (2.5.8). Tıklanabilir öğeler en az 24 × 24 CSS piksel olmalı ya da aralarında yeterli boşluk bulunmalı.
• Sürükleme hareketleri (2.5.7). Sürükleyerek yapılan her işin tek tıklamayla yapılabilen bir alternatifi olmalı.
• Erişilebilir kimlik doğrulama (3.3.8). Giriş yaparken kullanıcıdan bir bulmaca çözmesi ya da bir şeyi ezberlemesi istenmemeli; şifre yöneticisi ve kopyala-yapıştır çalışmalı.
• Tekrarlayan giriş (3.3.7). Aynı süreçte daha önce girilen bilgi tekrar istenmemeli ya da otomatik doldurulmalı.

Bugün düzeltebileceğiniz beş şey

1. Renk kontrastı. Normal metin için en az 4,5:1, büyük metin için 3:1. Açık gri metin modern görünebilir ama çoğu zaman bu sınırın altında kalır.
2. Görünür odak. Tarayıcının odak çerçevesini outline: none ile kaldırdıysanız yerine mutlaka belirgin bir çerçeve koyun.
3. Alternatif metin. Anlam taşıyan her görselin kısa, doğal bir açıklaması olsun; süs görselleri boş alt metinle geçilsin.
4. Form etiketleri. Her alanın görünür bir etiketi olsun; hata mesajı yalnızca kırmızı renkle değil, metinle de anlatılsın.
5. Klavyeyle deneyin. Faresiz, yalnızca Tab ve Enter ile sitenizde bir satın alma ya da form doldurma işlemini baştan sona yapmayı deneyin. Takıldığınız her yer bir sorun.

Kısaca

Erişilebilirlik çoğunlukla büyük bir yeniden tasarım gerektirmez; doğru renkler, görünür odak, düzgün etiketler ve klavyeyle çalışan bir arayüz işin büyük kısmını halleder. Avrupa’ya hizmet veriyorsanız artık bir yasal yükümlülük; vermiyorsanız bile müşterilerinizin önemli bir kısmına kapıyı açmanın en kolay yolu.

Kaynaklar

• W3C — Web Content Accessibility Guidelines (WCAG) 2.2
• W3C — What’s New in WCAG 2.2
• EUR-Lex — Direktif (AB) 2019/882 (Avrupa Erişilebilirlik Yasası)
• Wikipedia — European Accessibility Act